قهرود روستایی در ۴۲ کیلومتری کاشان و ۲۰ کیلومتری قمصر قرار دارد. برخلاف کاشان که معمولا هوایی گرم و کویری دارد این روستا به دلیل واقع شدن در منطقه ای کوهستانی از آب و هوایی بسیار خنک و مطبوع برخوردار است. روستای قهرود منطقه ای خوش آب و هوا و دارای چشمه ها و دشت ها و باغات زیبایست که می توان به چشمه و دشت “ماسار”، باغ “بر بوستان”، چشمه “گلاستار”، چشمه “حور”، باغ “سمه”و … اشاره کرد.

این دهکده زیبا در یکی از دامنه های مرتفع سلسله جبال (کوه رود) واقع شده است و از این جهت که نام این روستا “قهرود” که همان معرب کهرود است می باشد. دهستان قهرود علاوه بر مزایای طبیعی آب و هوای مطبوع ییلاقی و میوه های گوارا و شاداب چون از قدیم الایام در مسیر شاهراه مرکز و استان های جنوبی واقع شده است مشهور می باشد. مخصوصا از دوره صفویه به بعد که جهانگردان خارجی به توصیف این روستا در سفرنامه های خود پرداخته اند و به برخی از خصوصیات آنجا اشاره کرده اند.

در روستای قهرود محصولات کشاورزی مناطق سردسیری همچون گردو، گوجه‌سبز، بادام، زردآلو، گندم و جو و سایر محصولات کشاورزی تولید می‌شود. قهرودی‌ها دارای زبان و لهجه ویژه‌ای هستند. این زبان‌ در روستا‌ها مجاور با کمی اختلاف کاربرد دارد و از لهجه‌های زبان قدیمی ایران باستان است. مردم روستا تلاش می‌کنند این لهجه و زبان را حفظ کنند و به نسل جدید انتقال دهند.

روستای قهرود به دلیل واقع شدن در مسیر مواصلاتی و برخورداری از آب و هوای مطبوع، باغ‌‌ها و درختان سربه فلک کشیده فراوان و میوه‌های خوش‌بو و خوش‌طعم و لبنیات بسیار لذیذ و داشتن کاورانسراهای متعدد و کاروان‌دارها و سوابق فرهنگی و دینی و آثار و ابنیه و امامزادگان و سد قهرود و نزدیکی با کرکس، مورد توجه عابران به ویژه مستشرقان و صاحب‌منصبان و نمایندگان دولت‌های خارجی مانند «ادوارد براون»،«لرد کرزن»، «مادام دیالافوآ»، «سدیدالسلطنه» و بانو «دوراند» همسر وزیر مختار انگلیس قرار گرفته است و در یاداشت‌ها و سفرنامه‌های خود از این روستا نام برده‌اند.

مادام دیالافوآ؛ همسر مارسل اوگوست دیولافوآ مهندس راه و ساختمان و باستان‌شناس فرانسوی بود و به همراه همسرش از سوی دولت فرانسه برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسی سه بار به ایران سفر کردند.

مسجدعلی، مسجد قدیم جامع، مسجد کله، حمام‌های قدیمی قهرود، قبرستان قديمي روستای قهرود، برج‌هایی که در دو طرف‌آبادی و در ارتفاعات ساخته شده و تا این اواخر بقایای آن برجا بود، کاروانسراهای متعدد از جمله کاروانسرای شاه عباسی، سد قهرود که در سال ۱۰۱۰ هجری قمری بدستور «شیخ بهائی» بنا شد، از آثار باستانی و تاریخی قهرود به شمار می‌روند.

مسجد کله که در نظر مردم قهرود از آثار اوایل دورۀ اسلامی است، مسجدی قدیم ساز است که دارای دو محراب، درب چوبی کتیبه دار است. محراب اصلی مسجد دارای گچ‌بری‌هایی است که به نظر نمی‌رسد از دورۀ قاجاری پیشتر باشد، محراب دیگر این مسجد کوتاه و کاملا ساده است. در دو طرف این مسجد کوچک که دارای چند تاق چشمه‌ای آجری است، غرفه‌های فوقانی کوتاهی برای نشستن زنان و کودکان به چشم می‌خورد. درب دو لنگه‌ای تاریخی این مسجد از آثار دورۀ صفوی است و در میان کتیبه‌های آن تاریخ ۱۰۱۱هجری به چشم می‌خورد.

اما یکی از باشکوه‌ترین آثار تاریخی دورۀ ایلخانی کاشان بی‌شک مسجد علی قهرود است. این مسجد دارای محراب و جلوخان کاشی کاری و درب بسیار نفیس و بی نظیر از دورۀ ایلخانی است. در محراب و جلوخان این مسجد کاشی‌های شش‌پر زرین فام از دورۀ ایلخانی به چشم می‌خورد که از شاهکارهای کاشی کاری این دوران است که مرکز ساخت آن کاشان بوده است و هنرمندان آن خاندان «ابوطاهر کاشی» شهرت جهانی دارند. بر دورتا دور این کاشی‌های شش‌پر که بسیاری از آنها سالم است سوره‌ها و آیات قرآنی نقوش گیاهی میان کاشی را دربرگرفته است. لوح کاشی بالای محراب تاریخ ۷۳۶ هجری را نشان می‌دهد. اما این تنها اثر باشکوه این مسجد نیست بلکه درب تاریخ دار بسیار نفیس و سالم این مسجد که در سال ۷۰۰هجری ساخته شده است، یادگاری شکوهمند از دوران ایلخانی است که سراسر آن با خطوط کوفی، ثلث و نسخ زینت داده شده است. اين مسجد داراي در ورودي بزرگ و منبت كاري با كتيبه و لوحه هاي به هم بسته معتبري است كه روي آن با خطوط كوفي و ثلث و نسخ آياتي از قران كنده شده است.ديوارهاي اطراف اين صفه و درگاه نيز با كاشي هاي كوكبي شش پرالوان كه در حاشيه ي آنها هم آيات قران نوشته شده تزيين يافته است. همچنين محراب مسجد با همين نوع كاشي پوشيده شده و بر لوحه  كاشي نوشته دار بالاي آن نيز تاريخ سته وثلاثين و سبع مائه (۷۳۶) خوانده مي شود. بناي تاريخي ديگر قهرود كاروانسراي شاه عباسي آنجاست كه با اندك تغييراتي به صورت اوليه باقي مانده و اطاقهاي آن مورد استفاده مي باشد. در کتیبۀ دور چهارچوبه نیز به تفصیل نام بانی «صدر الامام تاج الدین عبدالواحد بن محمد» و نام هنرمند «محمدبن علی» و سنۀ سبعه مائه(۷۰۰هجری) آمده است. به جز آن در بالای دولنگه درب نفیس کتیبه‌ا‌ی مفصل وجود دارد که دربردارندۀ گزارش خوابی است که بر اساس آن امام علی در این مکان خواب‌نما شده و به میمنت این خواب مسجد قهرود بنا و به نام امام اول شیعیان نام گذاری شده است. بنابراین مسجد موقعیت قدمگاهی نیز دارد، از این رو در این مسجد مکان قدمگاه نیز در نظر گرفته شده است. از این نظر مسجد علی با قدمگاه علی کاشان واقع در کوچۀ مسجد شامخی شباهت اساسی دارد. این مسجد در حال حاضر در دست بازسازی است.

سد قهرود يا بند عباسي که در ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی قهرود در میان دره عمیقی که دو رشته کوه را به فاصله‌ کمی از یکدیگر جدا می ‌کند با سنگ و ساروج ساخته شده است.معماران سد ساز ایران برای مهار کردن فشار آب سد ، برج هایی با سنگ و ساروج از کف رودخانه تا انهتای فوقانی آن می ساخته اندکه در فاصله های از ارتفاع برج با سوراخ هایی افقی به مخزن آبگیر سد مربوط می شود و داخل این برج با پله های حلزونی شکل تا کف رودخانه به آسانی رفت و آمد می شد و بند بانان از داخل این سد می توانستند سوراخ ها را در حسب نیاز باز و بسته کنند که در فصل های کم آبی و پرآبی این مقدار متفاوت بود.

لرد كرزن  انگليسي از جمله شرق‌شناسان و سفرنامه‌نويساني كه در قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم دو بار به ايران سفر كرده و پس از مشاهده سد قهرود در سفرنامه خود آن را مهمترين اثر عمراني و جالب توجه ايران شمرده و مي گويد:
از آثار آبادي و اقدامات سلاطين اخير ايران تنها سد قهرود (كوه رود) باقي است كه به فرمان شاه عباس كبير انجام يافته است و تاكنون مورد استفاده مي باشد. ديگر چيز قابل توجهي در سراسر ايران يافت نمي شود.
در اواسط قرن گذشته رفته رفته خرابيهايي در سد پيدا شده بود كه در عهد محمد شاه قاجار توسط بهمن ميرزا بهاءالدوله حاكم وقت كاشان تعمير و مرمت شد.

امامزادگان مدفون در روستای قهرود :به نحوی که در کتب نسب‌شناسی عربی و فارسی و نیز در معجم‌البلدان آمده است این روستا پذیرای ۱۱ تن از فرزندان حضرت زهرا(س) میباشد که بترتیب زیر می باشند :

بی‌بی شهربانو : در بین سنوات ۴۲ تا ۶۰ ه.ق یکی از دختران حضرت زهرا وارد قهرود می‌شود و در این روستا بر اثر مریضی متوفی می‌گردند که وی را اهالی علوی مذهب قهرود در محلی که اکنون به مسجد قریب مشهور است مدفون می‌سازند ایشان خواهرزاده هلال بن علی(ع) و نوه امیرالمومنین علی بن ابی‌طالب می‌باشند.

محسن بن حسن بن علی(ع) و عدنان بن جعفر بن ابی‌طالب(ع) : این دو تن سادات در زمان جنگ امام حسن مجتبی(ع) از عراق راهی ایران و از آنجا راهی کاشان می‌گردند و در آنجا چهار هزار لشکر جمع‌آوری کرده به جهت حرکت به اصفهان از راه قهرود وارد این روستا می شوند و در این روستا بیمار میشوند و مدت ۲۶ روز در این روستا اقامت داشتند مردم مهاباد اصفهان که پدرانشان در جنگ صفین از حضرت علی(ع) شکست خورده و کشته شده بودند کینه اهل بیت را داشتند از راه دوستی وارد روستا شدند و در خواب سر از بدن آن امامزادگان شریف جدا نموده و متوالی می‌گردند اهالی از عقب آنها شتافته و سر امامزاده عدنان را گرفته و به روستا می‌آورند ولی دارندگان سر امامزاده محسن فراری میشوند و سر آن شریف در تتماج توسط اهالی آن قریه گرفته و به آن روستا مدفون می‌گردد در قهرود به دستور حاج عبدالمطلب قهرودی بدن امامزاده محسن در محل مسجد علی دفن می‌گردد و محل به بقعه محسن نامیده میشود و پیکر امامزاده عدنان در سفلای قهرود در جوینان مدفون گردیده و محل به بقعه عدنان مشور می‌گردد.

زین بن زین‌العابدین(ع) : این امامزاده گرامی از نسل امام زین‌العابدین میباشد در زمان منصور دوانقی که اهل بیت در فشار بودند از عراق متواری و به کاشان می‌آیند و از آنجا راهی قهرود می‌گردند مامورین رسیده و با وی درگیر می‌گردند علویان قهرود با ایشان همکاری می‌نمایند البته سه تن از فرزندان امام سجاد(ع) به نامهای الیاس، شعیب و موسی نیز به همراه ایشان بوده‌اند آن سه بزرگوار مجروح و متواری می‌گردند و در کوه‌های اطراف قهرود و جهق در محلی که اکنون به شهسواران مشهور است متوفی می‌گردند و در آنجا مدفون میشوند اما امامزاده زید بن محمد بن احمد بن امام زین‌العابدین بروایتی در دره زین‌العباد پس از مجروح شدن شهید و مدفون می‌گردند و به روایتی نیز در بقعه محسن مدفون شده و محل علاوه بر بقعه محسن به زیدیه نیز مشهور می‌گردد، سر این امامزاده در تتماج مدفون میباد.

حسین بن محسن بن امام موسی کاظم(ع)، علی بن محمد بن امام موسی کاظم(ع)، صدیقه بنت موسی(ع)، زکیه بنت موسی بن جعفر(ع) و رقیه بنت موسی بن جعفر(ع): این عزیزان فاطمه(س) پس از شهادت امام رضا(ع) از قم به کاشان متواری می‌گردند و از آنجا به قهرود میرونددر این روستا به عزت و حرمت نگه داشته میشوند به‌ناگاه لشکر دشمن از راه می‌رسد از ساکنین قهرود جویا می‌گردند اهالی ابا می‌نمایند و بالاخره کار به جدال و نزاع می‌انجامد پس از پنج روز کار بر مسلمین ضیق شده و شاهزادگان را کشته و اهالی را اسیر از آنجا به مشهد می‌‌برند و از آنجا عده‌ای به سمنان و دیگران به اصفهان تبعید می‌گردند. قلیل کسانی که در قهرود مخفی شده بودند به ظهور آمده و کشتگان من‌جمله امامزادگان را دفن می‌نمایند. امامزاده حسین(ع) را در جوینان بر روی بقعه عدنان دفن نموده و محل به شاهزاده حسین(ع) مشهور می‌گردد. سه تن از به‌روایتی خواهران یا خواهرزادگان امام رضا(ع) نیز وسط قبرستانی در میان باغستان‌های محله‌ی بالای قهرود مدفون و بر روی قبرشان نیز بقعه‌ای ساخته می‌شود که الحال به مسجد ابوالفضل(ع) مشهور است. امامزاده علی بن محمد بن موسی‌الکاظم(ع) نیز در محل زیدیه(بقعه محسن) دفن گردیده و محل به بقعه علی نامیده می‌گردد.

زینب بنت محمد بن موسی بن جعفر(ع): قریب سه ماه از واقعه‌ی فوث گذشته است که خواهر امامزاده محمد(ع) به زیارت مرقد نورانی برادرش می‌آید و از ناراحتی مریضه و متوفیه می‌گردد و در جوار برادرش به خاک سپرده می‌شود. محل دفن آن بانوی گرامی به زینبیه مسمی می‌گردد و در زمان متوکل ملعون که آثار امامان و امامزادگان را از بین می‌بردند اهالی بقعه و مرقتین را برداشته و محل را مسمی نمودند به مسجد علی(ع) که تا امروز به این نام مانده است.

امامزاده محمود بن حسن بن موسی بن جعفر(ع) : در زمان هارون‌الرشید ملعون زمانیکه فرزندان حضرت زهرا(ع) را به شهادت می‌رسانند در اصفهان این عزیز زهرا را به شهادت رسانده و سرایشان را از آنجا به کاشان حرکت می‌دهند تا به مشهد ببرند در قهرود در محله اشترکشان اهالی با مامورین درگیر شده و پس دادن ۷۰ شهید سر را گرفته و در وسط آبادی در محلی دفن نموده و محل را از ترس معاندین به مسجد کلّه مشهور می‌نمایند.

قهرود را روی نقشه ببینید!